Biodynamische verlichting

Je bent hier:
< Alle onderwerpen

Hoofdvraag

Helpt biodynamische verlichting bij het verbeteren van het dag-nachtritme bij bewoners met dementie?

Beschrijving uitdaging

Bewoners met dementie zitten vaak het grootste gedeelte van de dag binnen. Doordat ze minder daglicht krijgen, wordt hun hormoonhuishouding die zorgt voor een gezond dag-nachtritme verstoord. Het gevolg is dat bewoners overdag minder actief zijn en ‘s nachts minder goed slapen. Dat kan zorgen voor onrust, agressie en een verminderde eetlust.
Biodynamische verlichting zorgt voor fel, blauw licht in de ochtend. In de loop van de dag wordt het licht minder fel en warmer. Bovendien wordt het algemene lichtniveau in de huiskamer van de afdeling hoger. Er is wetenschappelijk bewijs dat dit helpt bij het verminderen van onrust en nachtelijk dwaalgedrag.

Belangrijkste knelpunten

  • Jammer genoeg zagen we geen effect bij de bewoners. Misschien was daarvoor de pilotperiode van twee maanden niet lang genoeg. Een andere reden kan zijn dat de zogenoemde verticale lichtsterkte niet hoog genoeg was.
  • Normaal gesproken wordt er op basis van deze meting en interviews met medewerkers een op maat gemaakt lichtplan opgesteld dat helemaal aansluit bij de afdeling. Omdat het ging om een experiment was er geen ruimte om een uitgebreide lichtmeting te doen. In plaats daarvan werd gekozen voor algemene instellingen. Mogelijk wordt ook hierdoor het gebrek aan effect veroorzaakt. 
  • Medewerkers moesten wennen aan de fellere verlichting. Ze vonden de sfeer minder gezellig en sommigen kregen hoofdpijn. 
  • De lampen stonden niet altijd op een handige plek, waardoor activiteiten en tafels verplaatst moesten worden.
  • Vanwege de coronacrisis werd het experiment vroegtijdig gestopt.

Relevante inzichten

  • Het is belangrijk om voorafgaand aan het experiment de verwachtingen van alle partijen (zorgmedewerkers, leveranciers, etc.) concreet uit te spreken. Door de korte loopduur van het experiment verwachtten de medewerkers binnen korte tijd effect te zien. Mede omdat de leverancier zelf enkele instellingen wilde uittesten, bleek dit niet realistisch.
  • Bij biodynamische verlichting is de acceptatie van medewerkers erg belangrijk. Er zijn verschillende korte uitlegmomenten geweest voor een deel van het team. Het was echter beter geweest om een meer uitgebreide uitleg te geven aan alle medewerkers van het team.

Zelf aan de slag

Wat moet je vooral wel en niet doen als je hier zelf mee aan de slag zou willen gaan?

Do’s:

  • Laat een uitgebreid lichtplan opstellen zodat de biodynamische verlichting goed is afgestemd op de bewoners en het ritme van de afdeling. 
  • Meet zowel de horizontale als de verticale lichtsterkte. Het is niet voldoende als alleen de horizontale lichtsterkte wordt verhoogd.
  • Wees concreet over de verwachte resultaten van het experiment en laat leveranciers hun verwachting ook uitspreken. 
  • Zorg voor korte lijntjes tussen de leverancier en de locatie (teamleider, technische dienst) om onnodige vertraging te voorkomen. 
  • Besteed veel aandacht aan het meenemen van medewerkers en geef uitleg aan alle teamleden. 
  • Pak het experiment multidisciplinair aan, door bijvoorbeeld de psycholoog en een zorgmedewerker samen de evaluatie/metingen te laten doen.

Don’ts: 

  • Verwacht binnen een paar weken geen grote effecten. 
  • Start de biodynamische verlichting niet in de lente of zomer, omdat dan het verschil met het licht buiten minder groot is. 
  • Geef niet toe aan de neiging om zelf de lichtinstellingen aan te passen (bijvoorbeeld ‘om het gezelliger te maken’).

Meer weten over dit project? Neem dan contact op met Timme of Wilma

Innovatielab ondersteuning

Kijk hier voor de diensten die het Conforte Innovatielab biedt. Voor dit project heeft het lab de volgende diensten geleverd:

  • Experiment

Specifieke tools en templates

Kijk hier voor de tools en templates die het Conforte Innovatielab ontwikkeld heeft. Voor dit project is gebruik gemaakt van de volgende tools en templates:

Inzichten voor innovatieproces

We gebruikten een neuropsychiatrische vragenlijst (NPI) om de effecten op de bewoners te kunnen meten. Het kostte veel tijd om dit te doen, maar het zorgde wel voor een meetbare en objectieve evaluatie.

Evaluatie

De lampen zijn weer weggehaald van de afdeling. Op dit moment is er geen directe aanleiding om verder te werken met biodynamische verlichting.

Inhoudsopgave